İdarî Şema: Sivas İli, Gölova İlçesi Bozat köyü.

Coğrafî Konum: Kuzey yarım kürede, 40.0636° Kuzey enlemi ile 38.6078° Doğu boylamı arasında yer alan Bozat Köyü, Kelkit Vadisinde bulunmaktadır. Bu vadi çok eskilerde Lykos Vadisi olarak anılırdı. Bozat Dağı eteklerinde kurulan köy, Gölova ilçesinin 3 km doğusunda, merkez köy statüsünde bulunmaktadır. Doğusunda Erzincan’ın Refahiye ilçesine, Kuzeyinde ise Giresun’un Çamoluk ilçesine komşudur.

Kuruluş ve Tarihçe: Osmanlı kayıtlarında köklü bir geçmişe sahip olan Bozat Köyü’nün bulunduğu bölge tarihî süreç içinde farklı medeniyetlerin hâkimiyetinde kalmıştır. Antik Dönemde, M.Ö. 2000'li yıllarda, Hititler ve ardından Roma İmparatorluğu; Orta Çağda ise bir dönem Pontus-Rum Devleti hâkimiyetinde kalmıştır. 1071 sonrasında ise Saltuklular ve Danişmentliler bölgeye hâkim olmuştur. Beylikler ve Moğol Döneminde, 1300'lü yıllarda Mengücekoğulları ve Devlet merkezi Bayburt olan Eretna Beyliği bölgeyi yönetmiş, bir süre de Moğol istilasına uğramıştır.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1473 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır. Bozat Köyü, bu fetih sırasında kurulmuş bir Türk yerleşimi olarak bilinir. 1519-1520 kayıtlarında köy, "Bozat Pınarı" adıyla bir mezra olarak kaydedilmiştir.

Bozat Köyü, komşu yerleşimlerde (örneğin mezrası Omarcuk'ta) Rum ve Ermeni nüfus bulunmasına rağmen, kayıtlarda sürekli Türk’lerin yaşadığı bir köy olarak öne çıkmaktadır. Köy, Kuzey Doğu Anadolu Deprem Fay Hattına çok yakın bir lokasyonda bulunmaktadır. 1939 Erzincan Depremi, Bozat Köyü için aile tarihindeki en acıklı dönüm noktalarından biri olmuştur. Bu felakette köyde 105 kişi hayatını kaybetmiş, birçok hane tamamen yok olmuş (ocakları sönmüş!) ve bu olay sonrasında İstanbul'a büyük bir göç dalgası başlamıştır.

 Demografik Yapı: Osmanlı kayıtlarına ve güncel derlemelere göre Bozat Köyü’ndeki aile ağacı ve sülale yapıları oldukça köklüdür. 1643 Avarız (olağanüstü durumlar) kayıtlarında Köyde 15 hane reisi bulunmaktadır. Bunların arasında 3 aile tımar erbabı (askeri görevli) ve 1 aile mehter-i hassa (saray mehteri) olarak kaydedilmiştir. 1835 Nüfus sayımına göre bu tarihte köyde 27 hane ve 168 nüfus tespit edilmiştir. Osmanlı arşivlerindeki (Tahrir ve Nüfus Defterleri) kayıtlarda dönem itibariyle hane reislerinin lakapları ve baba adları üzerinden şu aile isimleri öne çıkmaktadır: Yusufoğlu: 1837 yılındaki kayda göre köyün muhtarı Yusufoğlu Ahmet bin Ali'dir. Budaklıoğlu, Azizoğlu, Haliloğlu, Uğurluoğlu Mehmed Ağa, Kara Hüseyinoğlu ve Yakup Ağa.

Son yüz elli yılda köyün sosyal hayatı, güvenliği, dirlik ve düzenliği konularında topluma yön veren önemli şahsiyetlerden söz edilecek olursa, Yusuf Bozatlı (Yusubefendi) hukukî, idarî, kamu işlerinde; Hafız Hoca (Nevzat Aytekin) dinî ve manevî hizmetlerde; Hacı Ağa (Veysel polat) köye ait orman, otlak ve yaylak gibi köye ait mülklerin korunması gibi konularda köy hayatına olumlu katkılarda bulunmuşlardır. Mesela, köylüler arasında bir anlaşmazlık, bir niza kavga vs. olduğunda öncelikle bu nüfuzlu kişilerin çözümüne müracaat edilir; onlar by-pas edilip mahkemeye dahi gidilmezmiş.

Gölova ilçesinin en büyük köylerinden biri olan Bozat, halen ortalama 50 hanenin sürekli yaşadığı bir yerleşim yeridir. Gurbetçilerin ve yazlıkçıların tatil yapıp sıla-i rahim kabilinden ziyaret ve nostaljik seyahatler nedeniyle nüfus sayısı yaz aylarında artış göstermekte olup bu sayı 500'e yaklaşmaktadır. Güncel Nüfus Durumu itibariyle (2024-2025) Köyde sürekli ikamet eden kişi sayısı yaklaşık 110-130 civarındadır. Gurbet dâhil toplam nüfus, Köy kütüğüne kayıtlı olup şehir dışında yaşayanlarla birlikte toplam nüfusun 2000'den fazla olduğu tahmin edilmektedir. Bozatlı gurbetçilerin büyük çoğunluğu İstanbul'da ikamet etmektedir. İstanbul içindeki en yoğun yerleşim yerleri ise Üsküdar’dır. Köyün dernek merkezi ve sosyal tesisleri Üsküdar'da (özellikle Ferah Mahallesi civarı) bulunmaktadır. Ümraniye ve Maltepe ilçeleri gurbetçilerin yoğun olarak yerleştiği diğer ilçelerdir. Daha az oranlarda olsa da Ankara, Eskişehir ve İzmir’de de Bozatlı aileler yaşamaktadır.

Eğitim ve Öğretim Durumu: Eğitim ve öğretim oranının yüksekliği nedeniyle çok sayıda milletvekili, öğretmen, bürokrat ve ses sanatçısı çıkarmış bir köydür. Bozat, İstanbul'da kendi köy derneğini kuran ilk Gölova köyü olma özelliğini de taşımaktadır.

Bozat Köyü eşrafından, köy halkının eğitim ve öğretim hayatına etki eden öncü şahsiyetler söz konusudur. Eski dilde bu gibi şahsiyetlere önde gidenler anlamında “Evâil” denir. Örneğin köyün tarihinde Yusuf Bozatlı, (Yusubefendi) ilk defa İl Genel Meclisi üyeliği yapmıştır. Yusuf Bozatlı’nın torunu Av. Vahit Bozatlı köyün ilk üniversite mezunu, hâkim ve ilk milletvekili, TBMM karma bütçe komisyonu başkanı. İlahiyatçı Av. Kerim Aytekin, ilk İmam Hatip Okulu öğrencisi. Prof. Dr. Arif Aytekin köyün tarihinde ilk Üniversite Öğretim Üyesi. Hakkı Bozatlı ilk tabip. Köyün ilklerinden olup bir ikincisi gelmeyen bir isim ise Zihni Pehlivandır. (Zihni Yıldırım) Yenilgi bilmeyen, sırtı yere gelmemiş efsane PEHLİVAN!

Eğitim ve Dinî Hayat:  

Köy henüz daha göç vermeden yaklaşık 150 yıl boyunca ahalinin eğitim ve öğretimi köy mektebinde ve köy odalarında kendi içinde kapalı devre denebilecek bir sistemle eğitim-öğretim hizmetleri verilmiştir. Bu hizmetler köy imamı tarafından verilirdi. Bu görev bir dönem Hafız hoca (Nevzat Aytekin) tarafından yürütülmüş; daha sonra oğlu Fahri Hoca (Fahri Aytekin), sonra da yine köy halkından Fahri hocanın öğrencisi ve resmî görevli olarak Dursun Hoca (Dursun Yılmaz) tarafından imamet görevi sürdürülmüştür. Oldukça sade bir öğretim müfredatı çerçevesinde Kur’an-ı Kerim okuması, namaz sureleri ezberi, ilmihal bilgileri verilmekte idi. İlmihal bilgileri Mızraklı İlmihalden takip edilir, tecvit olarak da Karabaş Tecvidi okutulurdu. Yetişkinler için de köy odalarında Ahmediye, Muhammediye, Cenk kitapları ve Mevlit sesli ve nazm/makam ile okunur böylece Siyer bilgileri de verilmiş olurdu. Özellikle Fahri Hoca’nın okumaları heyecanlı ve duygulu anlar yaşatması ile şayan-ı dikkat imiş.

Ekonomik Durum: Geçim kaynağı tarım ve hayvancılık olup, yaylacılık geleneği devam etmektedir. Tarım ve hayvancılıkta Devlet desteği sayesinde halen besicilik yanında köyün ekim alanlarında ziraat devam etmektedir. Bozat köyü, yapısal olarak "Orman Köyü" (OR-KÖY) statüsündedir. Köy, coğrafi konumu itibarıyla da dağlık/ormanlık bölgelere yakın bir konumdadır.